ناصر منظوری ایله دانیشیق

آشاغیدا اوخویاجاغیز دانیشیغی ناصر منظورینین قاراچوخا و آواوا رومانلارینی اوخودوقدان سونرا حاضیرلاماغا قرار وئردیک. ناصر منظوری نین اثرلرینده دیل یاشانیلان اولایلارین درینینه ائنیب، اولاغان اوستو حادثه لرین متنیندن بیر داها وارلانیر. یقین کی یئنی نثر یازماغا یونلمیش ادبیاتیمیز دیلی داها فرقلی بیر بیچیمده درک اتئمک اوچون قاراچوخا و آواوا کیمی رومانلارین ایشیغیندا داها اوجا ذیروه لری فتح ائده جک. بایقوش سایتی بو ایکی رومانی جیددی بیچیمده اوخوماغی بوتون ادبیات ایشینده چالیشانلارا، تورک دیلینده یاخشی اثر اوخوماق ایسته ینلره اؤنریر. قاراچوخانین PDFشکلینی بوردان اوخویا بیلرسیز.

___________

.
بایقوش: آقای منظوری، سورگون سیزین یازیلاریزدا یادا دئمک اولار رومانلاریزدا بؤیوک بیر نقش ایفا ائدیر. بیزه بیر آز بو سورگوندن دانیشین. هم قاراچوخادا هم آواوادا نمنه‌یه و نییه سورگون دئییرسیز؟
"ناصر منظوری: سورگون" قاورامی، اصلينده، بيزيم معنوی وارليغيميزدا اولان درين مفهوم­لاردان بيری دير. فولکلوروموزدا "سورگون" توپلانيب سورو-بيرليکده بويرولموش رمزلی بير اؤلومه دوغرو گئتمک دئمک دير.
جانيميزدا دا بيزيم بئله بير اوشنمک واردير. بيزله ياشايير. خالقيميزين توپلوم دوشونجه­سينده ده ياشياييبدير. اونون اوچون ده بيزی دوشوندورمه­لی دير. اوشاق­ليغيمدان بری بو مفهوم منه رمزلی دير. من بو قاورامين تاريخی-ايجتيماعی ايزلری­نين آختارماسينی جاميعه ايله تاريخ اؤروش­لری­نين اؤز اوزمان­لاری­نين بوينونا آتيرام.
آنجاق فولکلوروموزدا بئله دير: قوردلارا، ايلان­لارا، مارال­لارا سورگون بويرولار. بو دوشونجه، بو مفهوم فولکلورون اؤز ايچينده سانکی بير آکسيوم (axiom) دير؛ بو نؤقطه­دن، بئله­جه باشلاماق­لا اينسانين اؤز دورومونا گليب چاتيريق. بئله­ليک­له ایستر-ايسته­مز: "بونلارين دودونجوسو اينسان­لارينمی سورگونو دور؟" دئيه سوروشوروق. بو تاپماجا دئييل. بو بيزيم آيين (متيکال، ميفيک) دوشونجه­ميزدن آسيلی دير. ادبی ياراديجيليغين اؤروشو ده ائله دوز بو دوشونجه دير.
بو اوچ دسته حئيوان­لارا باخين؛ بونلارين هره­سينده اؤزونه­مخصوص بير کسرلی­ليک وار. اونوتماياق؛ مارال­لار اينسان اوغلونا باش أيمه­دن اهلی اولماييبلار.
من بوراليـيام. منيم ادبياتيم دا بو دوشونجه­يه باغلی­دير. يوخسا ايندی دونيانين بو دوروموندا نه کيمی تئم­لر قاليبدير ايشلنمه‌ميش اولسون؟

بایقوش: سورگونون هانسی لایه‌لریندن رومانیزا نقاب وورموسوز، آیا بو سورگون زاماندا اتفاق دوشوب یا مکاندا و یا رویا یادا مثلا دیلده؟ چونکو بو سورگون بوتون موضوعلاری اؤز چتری آلتینا آلیر.
ناصر منظوری: دوشونجه­نين _بئله سانيرام_ دؤرد يؤنو واردير. بونلار دؤردلوکده بيزيم دوشونجه­ميزين بوتوولويونو تؤره­ديرلر:
1. آيين (ميتيکال، ميفيک) دوشونجه
2. عئلمی دوشونجه
3. دينی دوشونجه
4. خورافی دوشونجه
بو دؤردلوگون ايکيسی­نين (عئلمی دوشونجه ايله دينی دوشونجه­نين) ايجتيماعی ضابيط­لری اولدوقدا اؤزلرينی مادی-ايجتياعی باخيشدا قورويورلار. خورافی دوشونجه­نين ده حئسابی آيدين دير. آنجاق آيين دوشونجه­ ايلکين اولان، ائله­جه ده مورکب اولان بير دوشونجه دير. اونون ايچيندن تاريخ بويو عئلمی دوشونجه ده تؤره‌نيب، دينی دوشونجه ده، خورافی دوشونجه ده. يالنيز اؤزو کؤتوک و تمل بير دوشونجه اولدوغو اوچون اؤلمز بير دوشونجه دير. اونون چيلله­سی (نقطه­ی اوج) بيلاواسيطه ائستئـتيک (زيبايی شناختی) حيسی و سئودا حيسی دير. اونون اوچون ده، ادبيات­لا هونر بوردا يارانير.
باخين، آيين دوشونجه­نين اؤز اوسلوب­لاری وار دير. بونو ميتولوژی­له قاتمامالی­ييق. عئلمی دوشونجه­نين نه ساياق اؤز ايشينده اولدوغونو بيليريک. آنجاق آيين دوشونجه­نين ده ادبی-هونری اؤروشونو باشا دوشمه­لی­ييک. هونرله ادبيات بو اؤروشده يارانير.
منيم رومان­لاريمدا "سورگون" قاورامی اورتاق بير مفهوم کيمی او دئديـييميز آکسيوماتيک جاوابا (بوردا:اينسانمی؟) يونلدير بيزی. بو جبری بير يؤنلمه‌دير. اينسانمی بو جبری­ليکدن (بو ديتئرمينيزم­دن) قاچاسی‌دير؟ بلکه ده اينسانين باشاريغی داها يوکسک دير.
آدلارينی چکديـيينيز رومان­لاردان ايره­لی من "سون ناغيل سون افسانه"-­نی يازميشام. اوندا دا بئله‌دير.

بایقوش: آقای منظوری، گؤرونور کی سیزین یازیلاردا دیلین اؤز ایچینده بیر جور چالیشماق و سئویشمک وار. بونون دا بوطیقا و یا همان پوئتیکا و هرمنوتیک ایله یاخین و چوخ گوجلو رابطه‌سی حس اولونور. بونو گیزلی و کشف اولوناجاق رابطه‌لری نظرده توتاراق بیزه نه جور توضیح وئریب آچیقلایا بیلرسیز.
ناصر منظوری: باخين ادبياتين ايلکين باشلانيشی "سيجير" فورماسيندا، يا دا بئله دئيه­ک، "سيجير" ژانريندا اولوبدور. بو ژانردان "شئعر" ژانری­لا "نثر" ژانری قيدالانيبدير. ايندليکده ده آذربايجانين فولکلورولا آغيز ادبياتيندا "سيجيرلمه" اوچونجو ژانر کيمی ياشاماقدادير. بو ژانرين قورولوشو دوغرودان دا موطاليعه ائديلمه­لی‌دير.
من سومئر شيرنامشوب­لاری­نين، تيگی­لری­نين، بال-باله­لری­نين اوزه­رينده آز-چوخ ايشله­ميشم. بونلارين هاميسی "سيجير" فورماسيندا ديرلار. منه بئله گلير کی بوتون ميتيکال متن­لر بو ژانردا دئييلديکده اؤز قورولوش­لاری­لا آشيلی اؤز دوشونجه­لرينی ده داشيـييرلار. بونلارا آرتيرا بيلرسيز "قيلقاميش" يا "گيلگه­ميش" متنينی، ها بئله، ايلياد، اوديسه متن­لرينی، هاميسيندان بيزه اؤنملی اولان "دده قورقود" کيتابی­نين متنينی.
بيزيم بعضی اوزمان­لاريميز چاليشيرلار "دده قورقود" کيتابيندا شئعرله نثری آييرسينلار. بو يالنيز تأسسوف­لنمه­لی‌دير. اونون اصالتی او ساياق "سيجير" فورماسيندا اولدوغوندا دير. اينانين، ياريمچيق علم بير فاجيعه دير!
منيم يازی­لاريم بو آذربايجان سيجير قايناغينا اساسلانير. اونون اوچون ده نثری شئعرلنميش کيمی، ائله­جه ده، سؤزونون "هئرمنوتيک" سجيه­سی قاباريق‌دير.

بایقوش: عددلرین رومانلایزدا نقشیندن بیزه دانیشین لطفا. مثلا قاراچوخادا 3 قیز قیزلار اولا بیلیب‌لر، ایلانلارا دسته-دسته سورگون بویرولور. و یا آواوادا قوردلا ساواشا گئدنلر، قورد اوره یی یئین‌لر 4-لوکدورلر حتی سارا گلین‌ین، سونای‌ین و ... 4 آدی وار. بو رقملرین آنلاملاری نه دیر؟ بونلارین فولکلور و اساطیرله‌می باغلاتنیلاری وار؟ وارسا بو باغلار هانسیلاردیر؟
ناصر منظوری: منيم تدقيقی ايش­لريم­له تانيش اولان­لار بيلرلر "دؤرد" جبری (deterministic) بير قورولوش تؤره­دير. اونون چون ده او سؤيله­ديـييم آکسيومايا قهری بير قورولوش يارادير. بوردا اينسان­لارين آراسيندا اولان ايلگی­لرله اولای­لار اؤنملی‌ديرلر. کاراکتئرلر بيرگه­ليکده قهری بير حاديثه ديرلر.
"سون ناغيل سون افسانه" دؤرد فصلده حاديثه­له‌نير. "قاراچوخا"دا: 1."راوی"، 2."سن" اوبرازی (سانکی اوخوجو)، 3."سن"-نين ناغيلداکی رئال حوضورو، 4.قاراچوخا اوبرازی دؤردلوکده سانکی واحيد بير منشوری (prismatic) وارليق ياراديرلار. "آواوا"-دا دا (اسيرليک­تانريسی-يالقيزک-سونای-موهنديس) بير اوبراز دير، (آدسيز راوی-ساراگلين-آينا1-آينا2) بير اوبراز دير، (اتب-چاپار-يونوس-هارای) سورگونلوک اوبرازلاری ديرلار. (تهمز-تيليم­خان-آليشان-جانيشان) بير ساياق اوبرازلانيرلار، ائله­جه ده باشقا قادين اوبرازلاری. . . يا دا بئتهووئن­نين اثريندن آلينميش آلين يازيسی­نين دؤرد-نوتلو موتيوی (تا-تا-تا-تــــــــا)!
بونلارين دؤرلوک­لری بو آکسيومالی قورولوشدا بيزی سوآللانديرير.
يئری گلميشکن بونو دا آرتيرماليـيام، آواوا رومانی چوخ آغير بير رومان دير. اونون آغيرليغی آلينسين دئيه، روايتينده آذربايجانين "نيسگيل" لحنيندن عمدی اولاراق فايدالانيليب.

بایقوش: آذربایجان ادبیاتیندا قیسا ناغیل و رومان یازماغی گوجلندیرمک اوچون هانسی یوللاری اؤنریرسیز؟ سیزجه ندن بیزده رومان و قیسا ناغیل نوعو آز یازیلیر؟
ناصر منظوری: آذربايجانين اؤز وارليغينا دؤنن ياراديجی توکنمز بير پوتانسيئله دؤندوکده بؤيوک اثرلر يارادا بيلر. آنجاق تئوری­سيز ده ياراديجيليق باش توتاسی دئييل. بوندان باشقا بير سؤزوم يوخدور.

بایقوش: گونوموزده ادبیاتلا مشغول اولان گنجلره اؤنرمک ایسته دییز سؤزلرینیز وارسا لطفا بیزیمله پایلاشین. اجازه وئرین کی بیزیم سیته بو سؤزلری یازارلاریمسزا چاتدیرماق اوچون بیر آراج اولسون.
ناصر منظوری: سيز ناغيل­لاری اوخويوبسوز اونونچون ده سيزلره سوآل يارانيب؛ من ده ديليمدن گلن قدری جاواب وئريرم. بيرينه سورغو يارانمازسا اونا نه ساياق جاواب وئرمک اولار. يالنيز دئيه­ بيلرم؛ قاتی تقليدچی­ليکدن يوکسک سويـيه­لی هونر يارانماز.

بایقوش: بیزه واخت آییریب سواللاریمیزی جوابلاندیردیغیز اوچون تشکر ائدیریک.

ناصر منظوری: سئوينـه­رم! سيزی ده وار اولاسيز.