بایقوش
یئنی ادبیات آنلاییشینا دوغرو
لوايي اؤلدو، رحمتليك!
محمدرضا لوايي

.

.
- باش -
يازي‌لار سني آپاريرلار. سئل كيمي، يول كيمي، قاطاركيمي. سني اوزوب اريديرلر قار كيمي. سن يارا، چيرك، چيبان يازي نئشتر. يازي بئينه، اوره‌يه، سومويه ايشلر. يازي‌لارا وورولانلار يازي‌لارلا بويانارلار. اونلارلا ياتيب اويانارلار. جئيران يازي‌لار، پلنگ يازي‌لار. هر شئيي اوداجاقدير نهنگ يازي‌لار. يازي تيكيلديكده اوخوجو تؤكولور. يازي سهمانلاشاراق اوخوجو سؤكولور! يازي‌لار سني يئيه‌جكلر، ايچه‌جكلر، گميره‌جكلر. سوس، يازي‌لار دينيب دينله‌ييرلر سني. هايدي، ده‌نله‌ييرلر سني. وارليغين يازي‌لاردادير، يازي‌لارداندير. سن دوشونورسن وارسان؟ يوخ گيله‌م، باغيشلا. سن دوشونولورسن وارسان. منله دؤيوشمه، اويغونلاشماق گرك. منله گديكلري، داغلاري،دونيالاري، آشماق گرك. ايستر ماوي، ايستر ياشيل، ايستر هر نه، من سني نئجه ايسترسم دوشونه‌جه‌يم. سنه ياخينلاشيب، سندن اوشونه‌جه‌يم. ياشاديب اؤلدورمك، آغلاديب گولدورمك مندن‌دير. يازي‌لارين قايداسي بودور. يازي يازيچيني، اوخوجونو بيرليكده يازير. بيريسيني اؤلدوروب بيريسيني ياشادير. يازي نسيمي، شهريار، پاز، رولان بارئت‌دير. ساقين‌ها، بو دنيز سودور، سيميت‌دير! بئينينين شوراكندلرينده سطيرلر چينار- چينار گؤيه ميلله‌نيرلر. يازي‌لار ديل‌له‌نيرلر. يازي‌لارين ديلي، اساسي، ديل اويونلارينين ياساسي...

- آردي -
(1) حاكم ديل، محكوم ديل. دونيايا اويغونلاشانلار حاكم ديله قاتيلمالي‌ديرلار. يوخسا بوجاغا سيخيليب تك قالاجاقسان؟ محكوم ديل قيراقدا ياشاماق ايستمز. نه ائتمك؟ توت حاكم ديلي از. بو دؤيوش چوخدان باشلانيب‌دير. هله بو دؤيوشده حاكم ديله احتياج وار. بو عاردير عاييب‌دير. حاكم ديل سونامي اوسته سونامي ياغديريب هر شئيي اودماق زوروندادير. راديكالليق اؤلوم يولوندادير. حاكم ديل كولتورايله، قهرمان‌لارايله دونياني آلماغا يوگورور. محكوم ديل حئيرتله دوداق بوزور. يا ياشام، يا اؤلوم. سياسي دوروملار آراچ ديله‌نيرلر، قوربانليق آراييرلار. آهان، محكوم ديلي اويونا سال، يورو كام آل، نه چوخ قيريلان، نه چوخ ازيليب يئييله‌ن، حاكم ديل محكوم ديلي يئمكله بئجرير. محكوم ديل، حاكم ديلين سومويونده گؤيه‌رير. بئله‌ليكله يازي‌لار دؤيوشورلر. ديل‌‌چي‌ليك قايدالاري حاكم‌- محكوم داواسيندا توتوشوب آتيشيرلار. حاكم ديل گوجو قده‌ر اوخوناجاقدير محكوم ديل هابئله. سرحدلر بلله‌نيب حؤكوم سوروله‌جكدير ديلدن ديله. بوراخ، داها حاقلي ناحاق‌دير. محكوم ديل ديري قالماق اوچون حاكم ديل‌دن آسلاناجاقدير! حاكم ديلين گؤستريليشي بيزي زورلايير اونا بويون اييب كؤله‌له‌نيريك. اونون گؤستريليشينده گؤستريلمه‌لييك. يوخسا دريلمه‌لييك. كئشگه ديللر اوخونمايايدي. كئشگه ديللر ديلسيزليك يايايدي. كئشگه بوتون ديللر شعر ديلي اولايدي.

شعر ديلي، او بيريسي ديللري (حاكم، محكوم) يئييب پوتالير. «شعر ، ديلي يوخ بلكه ديلين ديلليگيني اوزه چكير.» (2) شعر ديلي اوخونمايير، اوخوجونو تكليگينده اوخويور. شعر ديلي دونيادا اوخوجو ياراتمايير، اوخوجودا دونيا يارادير. بو گون دونيا شعري، دونيالاشمايير اؤزلويونه قاتلانيب اؤزلشديكجه دونياني آشير. داريسقالليغيندا گئنيشلنير. باشقا ديللري ال‌له‌يير. هابئله اوخوجو شعر دونياسيني ياراتماغا بيرينجي سؤزدور. المعنا في بطن الشاعر؟ يوخ. شعريله معنا اوخوجونون بطنينده‌دير. اونونچون آذربايجان شعري اوخوجوسوز دئييل. اونونچون آذربايجان شعري اوجوز دئييل. آغيردير شعريميز. اوخوجولاريميز دا آغيردير. آذربايجان ديلي اؤز كولتورلوگوندن، توپلومسالليغيندان آسيلاراق اؤزونه عاييد پست مدرن يارادير. اؤزونه عاييد مدرنليك ياراديب‌دير. آما غريب ، گيزلين بير يئل اسير.

- قين قاباغي –
يازي‌لاريميز (شعر، نثر) آچيقلانماييرلار. يازي‌لاريميز گاهدان دووارديرلار. اونلاردان ديرماشيب آشماق زور. يازي‌لاريميز تله، تور. يازي‌لاريميز آتا، يولداش، قارداش، باجي، بالا. بس آنا يازي‌لار هارادا؟! بو آرادا بير بوشلوق وار، بؤيوك دئييل آما درين‌دير. تنقيد بوشلوغو. بو بوشلوق هورومجك‌دير.يازي‌لارين قانيني سوروب اؤلدوره‌جك‌دير. اينديليگيميز جهنم، اسگي‌ليگيميز آچيقلانيب‌دير هئچ؟ ايچيميز، ديشاريميز قاليب‌دير هئچ؟ منه بير گوجلو تنقيدچي گؤستر. منه بير گوجلو رومان گؤستر. گونش يوخ، هئچ اولماسا دومان گؤستر. گوجلو يازي تنقيدچي ياراديرسا بس هاني؟ گوجلو تنقيدچي، گوجلو يازي‌لار يارانماسينا سبب اولورسا بس هاني؟ گوجلو يازي‌لاريميز وار. حيدرباباميز، باريزيميز، شهرياريميز وار. او قده‌ر واريميز وار. وارليغيميز باشقا ديللره چئوريليب‌دير. براهني‌لر، معروفي‌لر، ساعدي‌لر بو ديلين چئوريلمه‌سي‌ديرلر. دهشت بورادادير. سن اؤز ديليني، اؤز ديلينه چئويرمه‌ليسن! سن اؤز يازيني يئني‌دن يازماليسان. سن يئني‌دن يازيلمالي‌سان. «سمفوني مردگان» (3) اردبيلي گؤسترير. «تبريز مه آلود» (4) تبريزي گؤسترير. بير چوخ يازارلار شاعيرلر بيزي گؤستريرلر. سني قوهوم قارداش ديلي‌ايله دينله‌مك گؤزل‌ديرسه آنا ديلي ايله داها گؤزل‌دير. آنا ديلي ايله دونيايا قاتيلماق يانليش دئييل. بو كيچيك‌ليكده بؤيوكلوك وار. ديللر اؤزلوكلرينده بؤيوك‌دورلر. بو بؤيوكلوكده عربليك، فارسليق، توركلوك ... وار.

- قين –
يازي‌لار توتوشوب آتيشيرلار. باخ يازي آتدي تپيك، لوايي اؤلدو رحمتليك! يازي‌لار ييخيليب آشيرلار. ديل داها آرتيق گوجله‌نير. يازي‌لار زامان‌لا بيرليكده هر شئيي دييشمگه چاليشيرلار. بوراخيلان درگي‌لريميز، قزئت‌لريميز، كيتاب‌لاريميز بير شئيي دوغورلار. بير شئي دوغولور، بير دوشونجه، بير اقليم، بير كهكشان، بير مكتب. گونئي‌ده بير مكتب يارانير. ديللرين آتيشماسيندان، يازي‌لارين آتيشماسيندان، اوخوجولارين، يازارلارين دارتيشماسيندان نظاملانميش بير مانيفئست بوراخيلير. گونئي‌ده بير مكتب يارانير. گونئي مكتبينده او قده‌ر اؤزلليكلر، گؤزلليكلر واركي سني بوغا بيلر. سني اؤزون كيمي مستقل گؤستريب سني اؤلدوروب دوغا بيلر. اينسان سئوگيسي اينسانليق سئوگيسينه چئوريلير. اينساني هويت، اينساني معرفته سيغيشير. بير جور قورتولوش يئني شكيلده آچيقلانير... يازي‌لاريميز ديليمزين بوداغيندا چيرتلاييرلار، چيرتلانيرلار. «يارپاق» (5) يارانير. آغاجلانيريق، مئشه‌له‌نيريك. اؤزوموزو سيغارلاييب اؤزوموزده تئشه‌له‌نيريك. تنقيدي نفس چكيريك يئني اتمسفرلرله. يول چكيريك يازي‌لارلا. بويور آدديملا بيزي، يازي‌لاريميزي. يازي‌لار سني آپاريرلار سئل كيمي، يول كيمي، قاطار كيمي...
- يورولدوم، من اويناميرام يولداشلار – (6)
.
___________
.
اتك يازيلار:
1- بو بؤلومو «دومان ملكي» نين حئسابينا قويونوز. اوندان الهام آلميشام.
2- رضا براهني
3- عباس معروفي‌نين كيتابي
4- براهني‌نين كيتابي
5- اشاره‌دير يارپاق قزئتينه. ايكي معنالي‌دير.
6- بؤلوملرين آديني اوشاق اويونلارينين بيريسيندن آلميشام. گيردكان اويونو.
نوبت‌له يئره قورولان گيردكانلاري دوزلرلر. بيري باش اولار بيري آردي بيري ...
0 Comments: