شاعر و یازیچی نیگار خانیم خیاوی ایله دانیشیق

نیگار خاینم خیاوی ایله اینترنت اورتامیندا آرامیزدا کئچن بو دانیشیق چوخداندیر ائشیتمک ایسته دییم، اونلارا سوسوزلادیغیم سؤزلردی. یقین کی یازیچیلاریمیزین بیره بیر گونده لیک ذهنی و فیکری تجربه لرینی یانسیتان دانیشیقلاری اوخوماق ادبیاتا جیددی یاناشان انسانلاریمیزین و اوخوجولاریمیزین دا ایسته ییدیر. بو گره کچه نی یئرینه یئتیرمک مقصدی ایله سایتیمیز یازارلارمیزین آراسیرا دانیشیق قوناغی اولاجاق.

آشاغیدا اوخویاجاغینیز دانیشیق ائله بو سیرا دانیشیقلارین ایکینجی سی ساییلیر. داها اؤنجه دیرلی یازار ناصر منظوری نین قوناغی اولموشدوق. ادبیاتیمیزدا دیرلی اثرلر یاراتمیش اولان عزیز شاعریمیز نیگار خییاوی دن، بیزه واخت آییردیقلاری اوچون تشککور ائده رک اوخویاجاغیز دانیشیغی سونوروق.

...
بایقوش- دیله شعرده نئجه باخیرسیز؟ اونون شعرده رولو ندیر سیزجه، سیزین اوچون او بیر واسطه ‌دیر یوخسا بیر هدف؟
نیگار خییاوی- ديلده واسيطه ايله هدف سئچيلمز. اونلار بيربيرينی بوتونله ­ير. دیل هم واسيطه دير ، هم هدف. داها دوغروسو بيزيم اوچون هر ايكيسی دير. سسیمیزی چاتدیریب، فیکریمیزی باغیرماق ایسترسک، دیلی بیر واسیطه کیمی بیر داشقا کیمی ایشلتمیش اولوروق. بو گرچک ده وار کی، كولتورل دونيانين و دوشونسل حیاتین دادی آنجاق دیلین داماغینا چیخا بیلیر. دیلده سوموتلاشیب گئرچکلشه بیلیر. یوخسا گیره جک و چیخاجاق قاپیلارینی تانیمادیغیمیز بیر شهر کیمی، دیلین ایچینده گزیشمه ­یه یولا دوشرسک اوندا تئز - تئز دَییشن بیر هدف کیمی قاباغیمیزا چیخیر دیل. دیل ایله دونيانی كئیفين چكدييی کیمین تزه­ دن ياراتماق ممکوندور. من ایکینجی شکیلده دیل له تماس ائتمه یی خوشلا ییرام.
ديل، بعضا قيفيلينين آچارینی هارداسا ساليب ايتيردييم و بيردن هاردانسا آختاريب تاپديغيم ائو- ائشييم اولور منه. آچاری ساليب قيفيلينی آچيب ائو يييه ­سی كيمی سئوينجله گيريرم ايچری. اوندا بو دیل ائویمین بوتون بينوره ­سی ایله دووارلاری كرپيجی مالاتی و ايچينده ­كی اينجه دن گلن چيققيلتیلاری هؤرومجكلری قاريشقالاری و اشيالارییلا منيم اولور. ايسته­ييمجه گزيب دولانيرام اوردا. ياتيب دورورام ائویمده. ديليمله هر بير زادينی داديرام. هر زادينين يئرينی دييشديره بيليرم. داغیدیب يئنيدن قوشا بيليرم هرزادينی. من ایسترسم، بو دیلسل ائویمین هر زامان، بوتون ایمکانلارینین منه باغیشلانماغا قوینو- قوجاغی آچیقدی.
.
بایقوش- سیزجه شعر یازماغی اؤیرنمک اولار. اولارسا هانسی واسیطه ‌لرله؟
نیگار خییاوی- شعری بیر وارلیق کیمی دوشونسک بو وارلیغین بیر ائشیک (دیش) قورولوشو بیر ایچ قورولوشو وار. سؤز داغارجیغینی زنگینلشدیرمکدن توتدو تا سؤز سئچمه باجاریغی، سؤز بئجرمه باجاریغی، کلمه لرین هارمونیسی، موسیقی، وزن قافیه قوشماق و بو کیمی بوتون ادبیات اهالی سینین و سئونلرینین اؤیره نیب قازانا بیلدییی باجاریقلار شعرین دیش قورولوشونو اولوشدورور. دیش قورولوشون ائستئتیک یؤنلری گؤز قاباغیندا. اونو اینجه ­له­ ییب اؤلچوب بیچمک ادبیات اهلینه ممکوندور.
آما سؤز ایچ قورولوشدادی. او تام باشقا یاپیدا دیر. او، شاعیر اولان ذهنینین ان درینلیکلرینده اوستو اؤرتولو شکیلده یئرلشمش و یوغرولموش اولان بوتون بیلیکلریندن اولوشور. بو بیلگیلرین هاچان، هاردا اؤیرنیب الده اولونماسی دا بیلینمز.
شعرین ایچ یاپیسی بئیینین اؤزل یاپیسیندان سئزاناقلایان یئته نکدن قایناقلار. البته بو یئته نه ­یین یارادیجی گوجو نه اؤیره ­نیله ­سی، نه قازانیلاسی دی. بو اؤزل یاپینین وئریملری ده بعضن یامان گؤزلنیلمز و دیکسیندیریجی اولور حتی شاعیرین اؤزونه بئله.
.
بایقوش- سیزجه شعرین قانونو وارمی؟ واردیرسا ندیر او قانونلار؟
نیگار خییاوی- بو دا قاباقكی سووالين باشقا دئيييشی دير. هم وار هم يوخ. سن بونو سورماق ايسيرسن: شعرين قورالی، فورمولو وارمی؟
شعر و بوتونلوكله ادبيات تخييول دی. تخييل ايسه اينسانين ايستكلر زينه ­سينين سربستجه آخيشی دئمكدی. بو آخيش اؤزو قانون دا قوندارا بيلر. طبيعی كی بوردا توپلومدا تانينان قانوندان سؤز گئتمير.
.
بایقوش- ایندی قوزئی آذربایجاندا بیر آخیم وار. شعرده سیاسی و اجتماعی موضوعلاردا سؤز چاتدیرماغا چالیشیرلار و اؤز دئدیکلری کیمی دئسک پست‌مودرنیزمه دایانان بیر اوسلوب یارادیبلار. بو جریانلارا نئجه باخیرسیز؟ منظوروم آلاتوران ‌دیر.
نیگار خییاوی- منجه قوزئیله بیزیم اورتاملاریمیزین چوخ دَیییشیک اولدوغونو و هر آخیمی اؤز شرطلری ایچینده دیرلندیرمه لی اولدوغوموزو اونوتمامالییق. بونو زامانا و اؤزلرینه بوراخالیم. بو داها یاخجی اولار.
.
بایقوش- تبریزده ادبیات جووینی نئجه گؤرورسوز. ادبی جلسه ‌لر دوام تاپیرسا اونلارین ضعف و گوج نقطه ‌لری نلردیر؟
نیگار خییاوی- گنجلریمیزین اؤز دیلینه، کولتورونه، ادبیاتینا دؤنوشو، گوجلو پتانسیله یییه ­لنمیش بیر آخینا چئوریلمکده دی. بو اؤزو تک باشینا بؤیوک قازانجدی بیزه. بو دا تکجه تبریز دئییل، آذربایجانین باشقا بوتون شهرلر و کنلرینده بللی اؤلچوده یئرلی- یاتاقلی شکیلده یاییلماقدا اولان گؤیچک بیر ویروس دیر بو. بیزیم بورجوموز بو سئویملی ویروسا جیغیر آچماقدی.
.
بایقوش- نئچه اثر یازاری بیر شاعر کیمی تزه شعره باشلایانلارا اؤنری‌لریز ندیر؟
نیگار خییاوی- منیم اؤزومه و سئودیکلریمه تکجه اؤنریم بو: «اؤزون اول، اؤزون اولاندا گوجلو اولورسان»، بو منیم دئییل، اوغوز خاقانین سؤزودور « ای تورک تیتره ییب اؤزونه گل! » دئییب او.
گنجلریمیزی من بوگون قهرمان بازلیق، مراد-مرید بازلیق، ولایت بازلیق کیمی یوبانمیش گلنکلره قارشی گؤرورم، اولمالیدیلار دا. بو اونلارین بوینوندا اولان بورجلاریدیر.
آشیری نارسیستیک روح حاللارینا یولوخموش اولان بعضی ادبیاتچیلاریمیز، بوگون گنجلرین چپیک چالمالارینا یامان موحتاج دیلار. همین بو اؤزونو بتردن بَینمیشلر گؤرورسن بیر طرفدن دون کیشوت سایاغی یئل دَییرمانلاریلا دؤیوشه چیخما ادعاسیندادیلار؛ اوبیری طرفدن ده آرتیق پورچوملنمیش اولان گلنک­سل ناخوش ایلیشکیلرین باشقا مودئلینی بئجرمه ­یه جان آتماقدادیلار هله ده. و "بوردا منم باغداتدا کور خلیفه" دئیه، ادبیاتیمیزا شاهلیق ائتمه آرزوسوندادیلار. اونلار نه یازیق کی، اونودوبلار شاه گئتدی و اؤلدو. بو خبری ادبیات ساحه ­میزده ائشیتمه ­ینلر وار دئیه ­سن. خوشبخت لیکدن بیزیم بونو اؤز گؤزوموزله گؤرمه شانسیمیز اولوب معاصیر تاریخیمیزده. ادبیاتین نه اولدوغونو بیلن گنجلریمیز بونلارا سادجه باش توولایاراق گولومسه ­ییب بیرآز اویانلیقدان سوووشماقدان باشقا بیر ایش گؤرمه ییرلر. آرتیق ایتیرجک واختیمیز قالماییب. بو بیزیم بوتون قایغیلاریمیزین باشیندا گلمه لیدیر. قالانی آیین-اویون دی دوغروسو.
بیز یولدان یئتیشمکده اولان یئنی نسلیمیزین اؤزویله دیلیمیزه، ادبیاتیمیزا یئنی ایمکانلار گتتیره ­­جه ­یینی آرزولاییریق.
.
بایقوش- اؤز باخیشینیزدان سیزین شعر هانسی مرحله‌لری کئچیردیب؟
نیگار خییاوی- بو دا منیم ایشیم می لاله خانیم؟ بیلمیرم بلکه ده ادبی حیاتیمین کؤرپه لیک، گنجلیک و هله گلیب یئتیشمه میش اولان یاشلیلیق دؤنملری اولوب و اولاجاق.
.
بایقوش- شعرده اوخودوغونوز ان سون یاخشی کیتابلار هانسی‌لاردیر؟
نیگار خییاوی- گنج شعریمیزی سئوینجله ایزله ­ییرم. دئمه لی اونلاردا ایزله ­نیله ­سی حرکتلر گؤرونمه ­یه باشلاییب. بلکه هانسیسا کیتابین آدینی چکنمه ­یم آما یئنی نفسلی شعرلر اوخویورام. سون زامانلاردا یاشماق سیرا کیتابلاری دوستلارین زحمتیله گؤزل، یئنی بیچیملی و یئنی طرحلرله یایین ساحه سینده جیددی حرکتلره باشلاییب. اونلارین ایچینده یاخجی شعرلره راستلانیریق.
.
بایقوش- نیگار خانیم سیزدن سون زامانلار بیر نئچه ناغیل ائله بیزیم بایقوش سایتیندا یاییملاندی. قیسا ناغیل یازماق ضرورتینی نئجه دویدونوز؟
نیگار خییاوی- دوغروسونو ايسته­ سن لاله خانيم، من نثر يازاندا كئف چكيرم، شعر یازاندا غم. بعضن قورخورام كلمه لرين هامیسینی يازيلاريمدا ايشلتمه ­يه عومروم چاتمايا. بیلیرسیز کی، من حکایه دن اؤنجه نثره ترجمه ایله باشلامیشام. ساعیدی نین ایکی رومانینی ترجمه ائله دییم زاماندان (1372-دن ) نثرین دادی داماغیمدا قالمیشدی. دیلین معماری نثردیر. ادبیاتیمیزین هر هانکی قولوندا چالیشماغا گئنیش میدانلار هم حاضیر هم بوشدور بوگون. هرکس بویورا بیلر.
.
بایقوش- آذربایجاندا اولان سیاسی دورومون بیزیم ادبیاتی ائتکیله ‌مه‌ سینه نئجه یاناشیرسیز؟ اونو بیر گوج کیمی گؤرورسوز یوخسا بیر ضعف کیمی؟
نیگار خییاوی- بیلمیرم ندیر. ایستر- ایستمز بیز بئله بیر دوروم ایچینده و اونونلا اوز-اوزه ییک. توتاق کی، بوگونکو ادبیاتیمیز اعتراض ادبیاتی دیر. باخین! بیر وار اعتراض، سسینی اقتدارا چاتدیرماق اوچون قالخینا. بیر ده وار کی، اعتراضین سسی اقتداری الده ائتمک اوچون قالخینا. بیر وار حق صاحیبی اولاسان، بیر ده وار حقینه صاحیب اولاجاق گوجه ده الین چاتا بیله. بیزیم اعتراضیمیز آرتیق نه سسیمیزی اقتدارا چاتدیرماق اوچون نه ده اؤزوموزو تثبیت ائتمک اوچوندو. دئمک ایستیرم کی، بیز کیمه اؤزوموزو تثبیت ائتمه لیییک؟ و نییه؟ بئله بیر آشاغی دوروما کئچمه مه لییک. بیزی بو دوروما ائندیرمک ایسته ینلر دوست دئییللر بیزیمله. اصلینده بیز اعتراضلا اؤزوموزو یایاراق آرتیب چوخالتماق ایستیریک. سؤزسوز کی، گرکن یئرلرده یئرلشمه میزه دوغرو ایرلیله مه­ لییک. یانی تئزلیکله ایتیردییمیز یئرلریمیزه قوناراق مارالاری بیر بیر توتمالییق.