>
مهران باهاری نین یازیلاری ایله بیر پارا سایتلاردا (سیتلرده) تانیشلیق تاپمیشدیم. اُونون اؤز دیلینی و اؤز اؤلکه سینی سئومکده هئچ ده شکیم یوخدور. او و اونون تایلاری الیندن گلنی صمیمیتله بو یولدا اسیرگه مه ییبلر. اللری وار اولسون، فیکرلری آچیق و یوللاری دوزگون!
آزاد تریبوندا چاپ ائتدیردیگی مقاله آمما، منی بیر آز دوشوندوردو، دئمک اولار حتّی اوشوندوردو. بئله دوشوندوردو کی، مثلاً، ائولنمک کیمی ساده بیر ایشه: «بیر کلله قند، اوچ مانات پول، والسلام!» بوندان بویانا چاغریلان قُوناقلارا بیر لغت کیتابی یا سؤزلوک ده گؤندرمه لی اولاجاغیق.
بو مقاله ده گتیریلن ۳۰-۲۰ سؤزو بیر ده اوخویان اولسا منیم سؤزومو یاخچی راق باشا دوشر.
من اؤزلویومده بو سؤزلره باخدیم، بیر ده باخدیم، دؤنوب بیرده باخدیم، آمما باش چیخارتمادیم بو سؤزلر هایاندان بیزیم دیله چاتمیشدیر. بونلار هارا دیلینده دیر. اردبیل؟ اورمو؟ ماراغا؟ زنگان؟ اهر؟ ‌آستارا- لنکران؟ تبریز؟ جولفا؟ گنجه؟ خالخال؟ باکی؟ میانا؟ بیر نئچه بورالی یولدشلاریمدان دا
سوروشدوم، اولار دا بیلمه دیلر. دیبده بئله عقلیمه گلدی کی بلکه خاریجه دیلی دیر؟ اوندا اؤز اؤزومه دئدیم ایندی کی بئله دی؛ گل سن ده مدرسه دؤرانی اوخودوغون اینگلیسینی زیققینا-زیققینا اولسا دا، بیر ده ایشه سال و بو سؤزلری اینگلیسجه کیتابلاریندا تاپ کی، هامینین ایشی راحاتلاشسین و کالیفرنیادا زاددا اولان هم یئرلی لریمیز سهل دی، بو کلَک اینگلیسده دومان ایچینده قالمیش قُونشولاریمیز و گئچمیش اربابلاریمیز دا بونلاری اؤرگنسینلر.

کیم نه بیلیر، دونیانین قویروغو اوزوندور، بلکه بیر گون ایش وئردی. بونو دا اوخوجولارا دئمه ییم یاخچی دیر کی، منی ائله ده ساوادلی بیلمه سینلر کی بو سؤزلرین هامیسینا تای تاپا بیلم. اوندا هم سؤز اوزانار، هم ده دیبی کیفره چکر. من باشاردیغیمی ائله دیم.

باشدان باشلایاندا: اوخوندو یانی دعوتنامه سؤزو اینگلیس دیلینده چاغیریش اولور، یا هئچ اولماسا شکسپیر دؤرونده بئله دییه رمیشلر. ایز باسماغا دا قول قویماق
دِییرلر. بیر ده ایزی باسمازلار، ایز اؤز اؤزونه قالار، ایز، دئمک اولار کی، غیرارادی دیر. ایز باسی یا امضا دا قول اولار. انگلیس دیلینده لغت چوخ آزدیر، سیز ده بیزیم آزیمیزی چوخ حساب ائدین. بک له مک سؤزو ده هامان دیلده گؤزله مک اولور. هر کیم اینانماسا هر هانسی بیر لغت کیتابیندا اونو تاپا بیلر. دورو یا هدیه ده اونلارین دیلینده اولور گؤروش. بئله کی بعضی آروادلار گلین گؤروشو آلماق اوچون بازارا گئدرلر. بئله گؤردوم کی دونور یا «والدین عروس و داماد» دا اولور
قاینانا و قایناتا و بو ایکی قاینانا و ایکی قایناتانین بیربیرینه نسبتی ده اولور قودا. و گویا دا اولارین دیلینده کی قِیین قودا دا بوردان گلیر. سولدوش سؤزونه یازیر کی، سول دیش کی دوش دئییل، و نامرد اوغلو یِئردن گؤیدن خبر وئریب دئییر کی دوش فارسی دا شانه، و فرانسه ده حامام دوشو دور کی اینگلیسده اونا چیگین دئییر، آمما دیش یانی ائشیک و ائشیک طرف، یانی تورکوسو کوره که نین سول یانیندا دوران یولداشی.

گلدی یئتیشدی یاشام سؤزو؛ من باخدیم گؤردوم آخشام باشی یاغیش یاغمیشدی. من ایسلانمیشدیم، یانی یاش ایدیم. آمما ایندی قوروموشام و دییه بیلمه رم یاشام!
آمما او دیلده بونا یاشاییش یازمیشدیلار. هر نئجه اولسا یاشلاری بیردیر! آمما اؤرنک سؤزونه چاتاندا دوزون ایسته سز، هر آلتی یاندان باخدیم، بو سؤزده خاچ یا اونا بنزه ر بیر زاد گؤرمه دیم کی ارمنی لیگی منه ثابیت اولسون. بیر دن یادیما دوشدو کی، بلکه بو دا «ناخی جیوان» یانی نخجوا ن یا «کاراباخ» یانی قاراباغ کیمی ارمنی دیر؟ لاپ دوزگون ارمنی ده اولسا، گئچمیشده آ میر فتّاح مجتهدین، (آمیر فتّاحی دئییرم ها!، گجیل قاپیسی نین آمیرفتّاحین) یانیندا، باغیشلایین قوللوغوندا موسلمان اولوبدور. قالا بیلر.

بو سؤزلری تاپاندان سورا تریمی سیلدیم، آمما گؤردوم کی، بس او دعوت کارتی یا اوخوندو یا گؤره سؤزوم نه اولاجاقدی؟ دا بو «فدایت شوم» کاغازی دگیلدی کی ازبردن باشارام. خمیر چوخ سو آپاردی. دیبده بورا چاتدیم کی باهاری یولداش یا باهاری بگ او ایشله نن فورمولو ترجومه ائدیبدیر: با تأییدات خداوند متعال و تحت توجهات حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه بانو فیلان و بانو بهمکان...الخ.
حؤرمتلی یولداش، ایسته کلی یوردداش، گؤزه ل هم یئرلی، سایین بیگ، بو فورمول لاری بوراخ! اؤزوندن بیر زاد تاپ. یاخچی باخسان تاپاسان. دوغروسونا دوراندا بیر سؤز یا گرک بیزیم کندلی لرین داغارجیغیندا یا دا شهرلی لرین خورجونوندا تاپیلا. یوخسا بیردن بیره، خاخافدان هره جیبیندن بیر نئچه یونولمامیش یا لاپ گؤزه ل سیغال لانمیش سؤز چیخارتسا کی بویورون گئتمیشدیم دولانماغا بونلاری دا سیزه سُوقات گتیرمیشم. برک میاهات اولون، اؤزو ده قویون قوناق اوتاغیندا گؤز قاباغینا، بو دیل ائوی نین ایشی هارا چکر؟

ایندی، یا بیز ائوین ایچینی گؤرموروک، یا گؤرمک ایسته میریک. یا بیز اؤز سؤزلریمیزی بیلمیریک، و بونا بیزیم او قدر ده گوناهیمیز یوخدور. بیز اؤز دیلمیزده اوخومامیشیق، و اونا گؤره ده اونو یاخچی منیمسه مه میشیک. بونون دا فخری اؤلکه میزده حؤکم سورن وجدانسیز شوینیزمه چاتار. آمما، بو دیلین اؤرگنمه سی بیزیم بورجوموز دور، ائولاد بورجو. یا دا بیز اؤز سؤزلریمیزی بیلریک و بیله بیله ده آیری نابلد سؤزلری ایشله دیب و هامییا دا اونو مصلحت گؤروروک. بو، دیلی بیلمه مکدن تهلوکه لی دیر! بو، خلقه دئمک ایسته ییر کی، بیزیم سؤزلریمیزین مثلاً بیر «توی یا تُی» چاغیریشی اوچون ده چیخاری یوخدور. (آمما اؤز آرامیزدیر، بئله ده کی دئییل!)
بئله نچی بیر دیله خلقی نئجه سفربر ائتمک اولار؟
ایندیلیگه سؤزو اوزاتماماق اوچون سیزه آخشامیز خئییر دئمه میشدن قاباق، برکن برک تاپشیریرام کی، میرزه جلیل محمدقولوزاده نین آنامین کیتابینی اوخویاق ویا بیر ده اوخویاق. بلکه ده بیزیم دردیمیزه اورادان بیر ایشیق یولو گؤرسنه. کیم نه بیلیر؟